ChatGPT AVG-proof gebruiken: zo doet u het
ChatGPT, Copilot, Claude en Gemini zijn handig om een brief te schrijven, een dossier samen te vatten of een klantvraag te beantwoorden. Maar wat gebeurt er met de namen, adressen en nummers die u erin plakt? En mag dat eigenlijk wel onder de AVG? In dit artikel leest u wat de regels zijn en hoe u AI-chatbots gebruikt zonder privacyrisico.
Wat zegt de Autoriteit Persoonsgegevens?
Op 6 augustus 2024 waarschuwde de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) dat het gebruik van AI-chatbots kan leiden tot datalekken. De AP had meerdere meldingen ontvangen. In één geval had een medewerker van een huisartsenpraktijk, tegen de afspraken in, medische gegevens van patiënten in een AI-chatbot ingevoerd. In een ander geval had een medewerker van een telecombedrijf een bestand met onder meer klantadressen ingevoerd.
De AP wijst erop dat de meeste aanbieders van chatbots ingevoerde gegevens opslaan. Gebruikt een medewerker een chatbot tegen de afspraken in en voert hij persoonsgegevens in, dan is volgens de AP sprake van een datalek. Is het gebruik wel toegestaan door de organisatie, dan is het geen datalek, maar vaak ook niet wettelijk toegestaan.
Welke AVG-regels spelen een rol?
- Grondslag (artikel 6 AVG): voor het delen van persoonsgegevens met een AI-aanbieder heeft u een geldige grondslag nodig. "Het was handig" is dat niet.
- Dataminimalisatie (artikel 5, lid 1, onder c): u mag niet meer gegevens verwerken dan nodig. Voor een taalkundige verbetering van een brief zijn de echte namen niet nodig.
- Bijzondere persoonsgegevens (artikel 9): gezondheid, geloof, etniciteit en vergelijkbare gegevens zijn in principe verboden om te verwerken, behalve in specifieke uitzonderingen.
- Verwerkersovereenkomst (artikel 28): verwerkt een organisatie persoonsgegevens via een externe dienst, dan zijn afspraken met die dienst nodig.
- Doorgifte buiten de EU (artikel 44 en verder): veel AI-aanbieders zijn Amerikaans. Doorgifte mag alleen met passende waarborgen, zoals het EU-VS Data Privacy Framework of standaardcontractbepalingen.
- Datalekken (artikel 33 en 34): gaat het mis, dan moet een lek in veel gevallen binnen 72 uur bij de AP worden gemeld.
7 regels om ChatGPT AVG-proof te gebruiken
1. Anonimiseer of pseudonimiseer vóór u plakt
De belangrijkste regel: plak geen herleidbare persoonsgegevens in een chatbot. Vervang namen, BSN, IBAN, adressen, telefoonnummers en dossiernummers eerst door labels. Met VerumVault gebeurt dat lokaal in uw browser, en zet u de echte gegevens daarna weer terug in het antwoord.
2. Laat bijzondere gegevens weg
Gezondheid, diagnoses, religie of strafrechtelijke gegevens horen niet in een publieke chatbot. Beschrijf de situatie algemeen ("een medewerker is langdurig ziek") als dat voor uw vraag volstaat.
3. Let op indirecte kenmerken
Ook zonder naam kan iemand herkenbaar zijn door functie, woonplaats of een unieke gebeurtenis. Meer hierover in Pseudonimiseren of anonimiseren.
4. Controleer de instellingen
Bij de consumentenversie van ChatGPT kunt u in de instellingen voor gegevensbeheer uitzetten dat uw gesprekken worden gebruikt om modellen te verbeteren, en u kunt een tijdelijke chat gebruiken. Zakelijke abonnementen gebruiken invoer volgens OpenAI standaard niet voor training. Let op: ook dan worden gegevens nog door de aanbieder verwerkt en (tijdelijk) bewaard. Instellingen vervangen anonimiseren dus niet.
5. Maak afspraken binnen uw organisatie
De AP adviseert organisaties om duidelijke afspraken te maken: mogen medewerkers AI-chatbots gebruiken, en zo ja, welke gegevens wel en niet? Leg dat vast in een kort AI-beleid en vertel het aan iedereen.
6. Deel alleen wat nodig is
Wilt u hulp bij één alinea? Plak dan niet het hele dossier. Hoe minder tekst, hoe kleiner het risico.
7. Controleer het antwoord
AI kan fouten maken, ook juridische. Gebruik het antwoord als concept en controleer feiten, termijnen en wetsartikelen zelf, zeker bij bezwaarschriften of processtukken.
Werkwijze in het kort: brief in VerumVault plakken → labels controleren → veilige versie naar ChatGPT → antwoord terugplakken → echte namen lokaal herstellen. De AI-aanbieder ziet zo alleen [PERSOON_1], [IBAN_1] en vergelijkbare labels.
Voor advocaten en juristen gelden extra eisen rond het beroepsgeheim; lees daarover Documenten anonimiseren als advocaat. Een praktisch stappenplan vindt u in Document anonimiseren in 3 stappen.
Anonimiseer uw document gratis met VerumVault →Werkt lokaal in uw browser · geen upload · geen accountVeelgestelde vragen
Mag ik persoonsgegevens in ChatGPT plakken?
Meestal is dat niet verstandig en vaak niet toegestaan. U heeft een grondslag nodig en u mag niet meer gegevens delen dan nodig. Anonimiseer of pseudonimiseer de tekst daarom eerst.
Is het een datalek als een medewerker klantgegevens in een chatbot plakt?
Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens wel, als dat tegen de afspraken van de werkgever in gebeurt. Een melding bij de AP is dan in veel gevallen verplicht.
Is ChatGPT veilig als ik training uitzet?
Het helpt, maar de aanbieder verwerkt en bewaart de gegevens nog steeds. Instellingen zijn geen vervanging voor anonimiseren.
Hoe krijg ik de echte namen terug in het AI-antwoord?
Plak het antwoord bij 'AI-antwoord herstellen' in VerumVault. De labels worden dan lokaal in uw browser vervangen door de echte gegevens.