BSN zwartlakken: wanneer moet het en hoe doet u het goed?
Het burgerservicenummer (BSN) staat op uw paspoort, rijbewijs, loonstrook en op veel brieven van de overheid, uw zorgverzekeraar en uw werkgever. Het is een uniek nummer dat aan precies één persoon gekoppeld is. Daarom gelden er strengere regels voor dan voor een gewoon klantnummer. In dit artikel leest u wanneer u een BSN moet weghalen en hoe u dat op een veilige manier doet.
Waarom krijgt het BSN extra bescherming?
De AVG laat lidstaten zelf regels maken voor nationale identificatienummers (artikel 87 AVG). Nederland heeft dat gedaan in artikel 46 van de Uitvoeringswet AVG (UAVG). Daarin staat dat een wettelijk voorgeschreven identificatienummer, zoals het BSN, alleen mag worden gebruikt om de betreffende wet uit te voeren of voor doelen die bij wet zijn bepaald.
In de praktijk betekent dit: de Belastingdienst, gemeenten, zorgverleners, zorgverzekeraars en werkgevers (voor de loonadministratie) mogen het BSN gebruiken, omdat een wet dat regelt. Een webwinkel, sportschool, verhuurder of vereniging mag in de regel niet om uw BSN vragen of het opslaan.
Het risico van een gelekt BSN is vooral identiteitsfraude: in combinatie met naam, geboortedatum en een kopie van een identiteitsbewijs kunnen criminelen zich voor iemand anders uitgeven.
Wanneer moet u een BSN zwartlakken?
- Kopie identiteitsbewijs: moet u een kopie van uw paspoort of ID-kaart afgeven aan een partij die uw BSN niet nodig heeft, zoals een verhuurder? Maak het BSN en eventueel de pasfoto onleesbaar. De Rijksoverheid biedt hiervoor de gratis app KopieID aan, waarmee u ook een watermerk met het doel en de datum toevoegt.
- Brieven en documenten delen: laat u een brief van de Belastingdienst, het UWV of uw zorgverzekeraar nakijken door een adviseur, familielid of AI-assistent? Haal het BSN eruit. De ontvanger heeft het vrijwel nooit nodig om uw vraag te beantwoorden.
- Voorbeelden en publicaties: in voorbeeldbrieven, trainingsmateriaal, forumberichten of gepubliceerde stukken hoort nooit een echt BSN.
- Interne doorsturing: stuurt u als werkgever of zorgverlener een dossier door naar iemand die het BSN niet nodig heeft voor zijn taak? Ook dan laat u het weg.
Zo lakt u een BSN veilig weg
In een tekst of brief
De eenvoudigste en veiligste manier is het BSN uit de tekst zelf te halen, in plaats van er een zwart vlak overheen te leggen. Plak de tekst in VerumVault: de tool herkent BSN-nummers en vervangt ze door een label zoals [BSN_1], samen met namen, adressen en IBAN-nummers. Controleer daarna of het nummer ook op andere plekken staat, bijvoorbeeld in een kenmerk of referentie.
In een PDF
Een zwart rechthoekje tekenen met een gewone PDF-editor of een markeerstift is niet genoeg: de tekst eronder blijft vaak bestaan en kan worden gekopieerd of doorzocht. Gebruik een echte redactiefunctie (in veel PDF-programma's "Redigeren" of "Redact" genoemd) die de tekst daadwerkelijk verwijdert. Test het resultaat: selecteer het zwarte vlak en kopieer het naar een teksteditor. Verschijnt het nummer? Dan is het niet goed weggelakt. Meer hierover leest u in Document zwarten: zo doet u het veilig.
Op een scan of foto
Een scan is een afbeelding. Lak het nummer af met een volledig dekkend vlak en sla de afbeelding daarna op als nieuw, plat bestand (bijvoorbeeld als JPG of PNG, of door opnieuw naar PDF te "printen"). Vermijd vervagen of pixelen: dat is soms terug te rekenen, vooral bij korte cijferreeksen.
Tip: bewaar de originele versie apart en deel alleen de opgeschoonde kopie. Zet in de bestandsnaam dat het een geanonimiseerde versie is, zodat niemand per ongeluk het origineel doorstuurt.
Is een gelekt BSN een datalek?
Als een organisatie per ongeluk een document met BSN aan de verkeerde persoon stuurt, is dat een inbreuk op de beveiliging van persoonsgegevens (artikel 4, punt 12 AVG). Omdat het BSN fraudegevoelig is, moet de organisatie zo'n lek in veel gevallen binnen 72 uur melden bij de Autoriteit Persoonsgegevens (artikel 33 AVG) en soms ook de betrokkenen informeren (artikel 34 AVG). Voorkomen is dus veel beter dan genezen.
Lees ook: Document anonimiseren in 3 stappen en AVG voor mkb en zzp.
Anonimiseer uw document gratis met VerumVault →Werkt lokaal in uw browser · geen upload · geen accountVeelgestelde vragen
Mag een verhuurder om mijn BSN vragen?
In de regel niet. Een verhuurder heeft geen wettelijke grondslag om het BSN te verwerken. Geeft u een kopie van uw identiteitsbewijs, lak het BSN dan af, bijvoorbeeld met de app KopieID.
Mag mijn werkgever mijn BSN gebruiken?
Ja. Een werkgever heeft het BSN nodig voor de loonadministratie en de aangifte loonheffingen. Daarvoor is een wettelijke grondslag.
Is een zwart vlak in een PDF genoeg om een BSN te verbergen?
Niet altijd. Bij veel programma's blijft de tekst onder het vlak bestaan. Gebruik een echte redactiefunctie of verwijder het nummer uit de tekst zelf, en test het resultaat door te kopiëren.
Herkent VerumVault BSN-nummers?
Ja. VerumVault herkent BSN-nummers in de tekst en vervangt ze door een label, lokaal in uw browser. Controleer het resultaat altijd zelf.